ادبیات معاصر و نقد ادبی

حوزه­های پنج­گانة اقلیمی نویسی در ادبیات داستانی معاصر ایران

                                                                                    دکتر رضا صادقی شهپر

                                  استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی-واحد همدان

E-mail: sadeqishahpar@yahoo.com.       

چکیده

تقسیم­بندی نویسندگان و آثارشان بر اساس جغرافیای مکانی و زادگاه آن ها فقط زمانی پسندیده و درست است که ویژگی های مشترکی نیز آن ها را به یکدیگر پیوند بدهد وگرنه نام­گذاری سبک و مکتب بر روی آثار گروهی از نویسندگان با تکیة صرف بر تعلّق اقلیمی­شان به یک منطقه، امری بی معنا خواهد بود و نگارنده هیچ اعتقادی به آن ندارد. داستان های اقلیمی داستان هایی هستند دارای مشخّصه های مشترک و هماهنگ و در پیوند با یک اقلیم خاص و نیز متناسب با خاستگاه نویسندگان آن ها و تأثیری که از آن محیط اقلیمی خاص پذیرفته اند. همین گونه تأثیرپذیری ها از محیط اقلیمی و بازتاب آن در داستان هاست که  سبب اشتراک میان آثار چند نویسندة هم اقلیم با یکدیگر و در عین حال، تمایز با آثار دیگر نویسندگان اقلیمی سایر اقلیم ها می شود.

در این مقاله، نگارنده پس از بیان سابقة مکتب بندی های متعدد در داستان نویسی معاصر  ایران و نقد آن ها، به ارائة یک تقسیم­بندی تازه، دقیق و روشمند از داستان نویسی اقلیمی، بر اساس معیارهای مشخص و شناخته شده می پردازد و بر این اساس، پنج حوزه یا شاخة  داستان نویسی اقلیمی شمال، جنوب، خراسان، غرب (کرمانشاه) و آذربایجان را در ادبیات داستانی معاصر ایران   – از مشروطه تا انقلاب اسلامی- مشخص می کند.

واژه های کلیدی : داستان، اقلیم، شیوة اقلیمی نویسی، حوزه های داستان نویسی اقلیمی ایران.