چنار یا خیار
چاپ شده در مجله جستارهای
ادبی دانشگاه فردوسی مشهد. ( مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی سابق) پاییز 1391/
شماره 178 ویژه نامه متن شناسی و تصحیح/ صص81-103
چنار یا خیار؟!
(بازخوانی دو بیت از حدیقة سنایی بر اساس یک باور عامیانه)
محمّد صادقی شهپر
کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دبیر دبیرستانهای تهران
دکتر رضا صادقی شهپر(نویسندة مسئول)
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد همدان
چکیده
باورها و فرهنگ و معتقدات عوام بازتاب چشمگیری در متون ادب فارسی به ویژه در متون شعر ما دارند و شاعران پارسیگو به شکلهای مختلف از آنها بهره گرفتهاند. از اینرو توجه به این موضوع و در نظر داشتن آن، گاه در تصحیح یک متن و تشخیص یک ضبط مرجّح، کارگشا خواهد بود.
این مقاله چنین دیدگاهی را دنبال میکند و نگارندگان بر همین اساس و بنابر یک باور عامیانة دیرین، دو بیت از حدیقه الحقیقه سنایی را بررسی کرده و نظر پیشنهادی خود را دربارة آن ارائه دادهاند. همچنین در کنار آن، برای مستند شدن این گفتار، بیت هایی چند از شاعران دیگر که در پیوند با همین باور عامیانه بودند مطرح و صورت مرجّح آنها پیشنهاد شده است. امید است که آن مقبول افتد و در آینده در تصحیحها،گزیدهها و شروح حدیقه، مورد توجه واقع شود.
واژه های کلیدی: سنایی، حدیقه الحقیقه، چنار، خیار، باور عامیانه، تصحیح.